Wiedza · NEAT

Wiercenie się chroni przed tyciem

Ludzie przez osiem tygodni jedli codziennie o 1000 kcal za dużo. Jedni przytyli ponad 4 kilo tłuszczu, inni ledwie 0,4. Różnica nie była w genach ani w siłowni, tylko w tym, ile się wiercili. Ten ruch poza treningiem ma nazwę: NEAT.

Znasz to?

Trening cztery razy w tygodniu, dieta pilnowana, a waga stoi. Nie zauważyłeś, że od kiedy pracujesz z domu, Twój dzień to łóżko, biurko i kanapa. Kiedyś do biura robiłeś 6000 kroków bez myślenia. Teraz 1500.

Eksperyment z przejadaniem

Badacze z Mayo Clinic przekarmiali zdrowych ludzi i patrzyli, gdzie znika nadwyżka. Najwięcej „spalili” ci, którzy nieświadomie zaczęli się więcej ruszać: stać, chodzić, wiercić się na krześle. Siłownia nie miała tu nic do rzeczy.

Twarde daneLevine i wsp. (1999), Science: 16 zdrowych osób, nadwyżka 1000 kcal dziennie przez 8 tygodni. Przyrost tłuszczu wahał się od 0,36 do 4,23 kg, czyli 10-krotnie. Zmiana NEAT od −98 do +692 kcal dziennie i to ona najlepiej tłumaczyła, kto przytył najmniej.

10×różnica w przyroście tłuszczu przy tej samej nadwyżce kalorii

Levine JA, Eberhardt NL, Jensen MD. „Role of nonexercise activity thermogenesis in resistance to fat gain in humans.” Science, 1999. Sprawdź badanie →

Osoba idąca chodnikiem w mieście zimą
Najwięcej spalasz, kiedy nie trenujesz

Godzina treningu kontra 23 godziny reszty

NEAT to wszystko poza snem, jedzeniem i treningiem: chodzenie, stanie, noszenie zakupów, gestykulowanie. Między dwiema podobnymi osobami różnica potrafi sięgać tylu kalorii, ile daje kilka ciężkich treningów. Godzina siłowni nie nadrobi dnia spędzonego na krześle.

Twarde daneLevine (2002): NEAT różni się między ludźmi o podobnej masie ciała nawet o około 2000 kcal dziennie, głównie przez zawód i nawyki ruchowe.

Levine JA. „Non-exercise activity thermogenesis (NEAT).” Best Pract Res Clin Endocrinol Metab, 2002. Sprawdź badanie →

10 000 kroków wymyślił marketing

Liczba 10 000 nie przyszła z laboratorium. W 1965 roku japońska firma sprzedawała krokomierz „manpo-kei”, czyli „licznik 10 000 kroków”, bo ładnie brzmiało przed igrzyskami w Tokio. Nauka sprawdziła to dopiero dekady później.

Twarde daneLee i wsp. (2019): starsze kobiety, ryzyko śmierci wyraźnie niższe już przy około 4400 krokach dziennie, korzyść rośnie do około 7500 kroków i dalej się wypłaszcza.

7500kroków, po których dodatkowe kroki dają już niewiele (badanie Lee)

Wynik jest dobry dla leniwych: duża część korzyści przychodzi wcześniej.

Twarde danePaluch i wsp. (2022), 15 kohort z kilku kontynentów: korzyści wypłaszczały się przy 6000–8000 kroków u osób po 60. roku życia i przy 8000–10 000 u młodszych.

Tudor-Locke C, Bassett DR. „How many steps/day are enough? Preliminary pedometer indices for public health.” Sports Medicine, 2004. Sprawdź badanie →

Lee IM i wsp. „Association of step volume and intensity with all-cause mortality in older women.” JAMA Intern Med, 2019. Sprawdź badanie →

Paluch AE i wsp. „Daily steps and all-cause mortality: a meta-analysis of 15 international cohorts.” Lancet Public Health, 2022. Sprawdź badanie →

Osoba wchodząca po metalowych schodach
Krok po kroku, bez obsesji na punkcie 10 000

Jak podkręcić NEAT bez dodatkowego treningu

Telefon załatwiaj na stojąco albo w ruchu. Schody zamiast windy. Parkuj dalej. Rozmowę przy kawie zamień na spacer. Brzmi banalnie, ale to dokładnie te drobiazgi rozróżniały w eksperymencie ludzi, którzy przytyli, od tych, którzy prawie nie przytyli.

Źródła
  1. 01Levine JA, Eberhardt NL, Jensen MD. „Role of nonexercise activity thermogenesis in resistance to fat gain in humans.” Science, 1999. Sprawdź badanie →
  2. 02Levine JA. „Non-exercise activity thermogenesis (NEAT).” Best Pract Res Clin Endocrinol Metab, 2002. Sprawdź badanie →
  3. 03Tudor-Locke C, Bassett DR. „How many steps/day are enough? Preliminary pedometer indices for public health.” Sports Medicine, 2004. Sprawdź badanie →
  4. 04Lee IM i wsp. „Association of step volume and intensity with all-cause mortality in older women.” JAMA Intern Med, 2019. Sprawdź badanie →
  5. 05Paluch AE i wsp. „Daily steps and all-cause mortality: a meta-analysis of 15 international cohorts.” Lancet Public Health, 2022. Sprawdź badanie →

Mikołaj Sobolewski · 6 sierpnia 2026