Wiedza — Trening
Przysiad i martwy ciąg nie niszczą pleców — złe wykonanie owszem
„Martwy ciąg niszczy plecy” to jedno z najczęściej powtarzanych ostrzeżeń na siłowni — zwykle od kogoś, kto sam nigdy porządnie go nie nauczył. Badania mówią coś przeciwnego: trening siłowy, w tym przysiad i martwy ciąg, jest rekomendowaną terapią przy przewlekłym bólu dolnego odcinka pleców, nie jego przyczyną.
Chcesz zacząć martwy ciąg, ale ktoś na siłowni ostrzega: „uważaj, to niszczy plecy”. Rezygnujesz, mimo że to jedno z najskuteczniejszych ćwiczeń na budowę siły całego tylnego łańcucha. Tymczasem to właśnie brak silnych pleców — nie samo ćwiczenie — jest głównym czynnikiem ryzyka bólu kręgosłupa w codziennym życiu.
Co mówią wytyczne kliniczne
Przegląd systematyczny wytycznych klinicznych dotyczących przewlekłego bólu dolnego odcinka pleców (Foster i wsp., 2018, opublikowany w prestiżowej serii The Lancet o bólu pleców) jednoznacznie rekomenduje aktywność fizyczną, w tym trening oporowy, jako podstawową interwencję pierwszego wyboru — przed lekami przeciwbólowymi czy długotrwałym odpoczynkiem. Długotrwałe unikanie ruchu z obawy przed bólem („kinezjofobia”) jest w tych wytycznych opisywane jako czynnik pogarszający rokowanie, nie chroniący.
Foster NE i wsp., „Prevention and treatment of low back pain: evidence, challenges, and promising directions”, The Lancet, 2018 — Sprawdź badanie →
Skąd więc bierze się realne ryzyko
Ryzyko przy przysiadzie i martwym ciągu nie leży w samym ruchu, tylko w kombinacji: zbyt szybkiej progresji obciążenia względem przygotowania tkanek, złej techniki (najczęściej zaokrąglania odcinka lędźwiowego pod dużym obciążeniem) i braku rozgrzewki specyficznej dla wzorca ruchu. Badanie biomechaniczne McGilla (wieloletniego badacza kręgosłupa i mechaniki podnoszenia ciężarów) pokazuje, że utrzymanie neutralnej pozycji kręgosłupa pod obciążeniem drastycznie redukuje siły ścinające działające na krążki międzykręgowe względem pozycji zaokrąglonej.
McGill SM, „Low back exercises: evidence for improving exercise regimens”, Physical Therapy, 1998 — Sprawdź badanie →
Jak rozróżnić ból od kontuzji
Tępy, symetryczny ból mięśniowy dzień po ciężkim treningu pleców to zwyczajny DOMS (patrz osobny artykuł), nie sygnał, że coś jest uszkodzone. Ostry, jednostronny ból pojawiający się w trakcie ruchu, promieniujący do nogi, albo towarzyszące mu drętwienie czy osłabienie siły w nodze — to sygnały, żeby przerwać i skonsultować się z lekarzem albo fizjoterapeutą, nie kontynuować „na przetrwanie”.
- 01Foster NE i wsp. „Prevention and treatment of low back pain: evidence, challenges, and promising directions.” The Lancet, 2018. Sprawdź badanie →
- 02McGill SM. „Low back exercises: evidence for improving exercise regimens.” Physical Therapy, 1998. Sprawdź badanie →
- 03Steffens D i wsp. „Prevention of low back pain: a systematic review and meta-analysis.” JAMA Internal Medicine, 2016. Sprawdź badanie →